Depresja poporodowa

Można wyróżnić trzy rodzaje poporodowych stanów depresyjnych. Różnią się one częstością występowania, nasileniem objawów oraz prawdopodobnie patogenezą. Są to:


a)    „baby blues”
b)    depresje poporodowe
c)    psychozy poporodowe


1)    „baby blues”- inaczej depresja 3 dnia


Jest to najłagodniejsza postać zaburzeń nastroju, która nie wymaga specjalistycznego (psychiatrycznego) leczenia.
Uważa się, że jest to efekt burzy hormonów: spadku poziomu estrogenów i progesteronów, wzrostu prolaktyny.
Stan ten występuje niezależnie od okoliczności zewnętrznych. czy wcześniej przebytych zaburzeń psychicznych.
Charakteryzuje się płaczliwością, chwiejnością emocjonalną, drażliwością, obniżeniem nastroju, zaburzeniami snu i brakiem apetytu.
Jest to zjawisko na tyle powszechne, że  bywa traktowane jak coś naturalnego.
Mija samo, gdy po kilku dniach poziom hormonów stabilizuje się, a kobieta nauczy się nowego rytmu życia. Zwykle ustępuje samoistnie po 2 tygodniach, ale nie u wszystkich; u ok. 20% kobiet, które przebyły „baby blues”, rozwija się depresja poporodowa.

W związku z tendencją do szybkiego wypisywania ze szpitala przygnębienie poporodowe może pozostać niezauważone. W związku z tym szczególną uwagę powinni zachować młodzi rodzice i ich rodzina, a także inni specjaliści obejmujący opiekę nad młodą mamą.

2)    depresja poporodowa

Jest to stan poważniejszy niż „baby blues” i trwający dłużej.
Dotyka 10-15% kobiet po urodzeniu dziecka.
Ryzyko wystąpienia depresji jest największe w ciągu pierwszych 4-8 tygodni po porodzie, ale szczyt nasilenia, depresja osiąga 3-6 miesięcy później, potem jej intensywność maleje.
U kobiet, które w przeszłości przebyły depresję ryzyko to rośnie do 25%, a u kobiet które doświadczyły depresji poporodowej do 50%
Etiopatogeneza depresji poporodowej jest prawdopodobnie w pewnym zakresie zbliżona do uwarunkowań innych endogennych zespołów zaburzeń nastroju i związana jest z zaburzeniami biologicznych mechanizmów regulacyjnych nastroju, emocji, napędu i popędów.

Z badań wynika, że bardziej na zaburzenia lękowe są narażone matki z wyjściowo niskim poziomem progesteronu we wczesnym okresie ciąży, będące w trudnej sytuacji społecznej, mające dużo stresów i niewystarczające wsparcie.

Podłoże depresji poporodowej mogą stanowić:

  • niedobrane małżeństwo
  • duża zależność od matki
  • trudności zawodowe czy finansowe
  • przewlekły stres
  • trudności związane z rolą matki (presja i problemy z karmieniem piersią, „dobre rady”, niezrozumienie zachowań noworodka, płacz dziecka, nieprzespane noce, problemy z ciałem po ciąży i porodzie
  • zderzenie wyobrażeń z rzeczywistością
  • brak pomocy ze strony ojca
  • samotne wychowywanie dziecka
  • przemęczenie
  • problemy ze współżyciem po porodzie


Kobieta przeżywająca depresję może wtórnie czuć się winna. W naszej kulturze postać matki jest wyidealizowana („Matka Polka” ). Do takiego obrazu nie pasuje słabość, zmienność nastrojów, irytacja.

Typowe objawy depresji poporodowej to:  

  • poczucie winy z powodu niesprawności w opiece nad dzieckiem
  • niska samoocena siebie jako matki
  • poczucie przygnębienia i zagubienia
  • płaczliwość i głębokie przygnębienie
  • zaburzenia koncentracji
  • trudności w podejmowaniu decyzji
  • drażliwość
  • spadek libido
  • wyraźny lęk o zdrowie dziecka
  • negatywne myślenie o sobie
  • przekonanie o braku predyspozycji do bycia matką
  • zaburzenia snu
  • myśli o samobójstwie
  • myśli o wyrządzeniu krzywdy dziecku.

Szczególnym problemem jest stan obojętności, braku zainteresowania, niechęci, wrogości do narodzonego dziecka, zaniedbywanie lub niewypełnienie podstawowych obowiązków macierzyńskich. Pociąga to za sobą poczucie winy z powodu braku uczuć i obojętności wobec dziecka.
Matka wycofuje się z rozmów, unika kontaktów z ludźmi, izoluje się, przeżywa więcej negatywnych stanów niż pozytywnych, dominuje drażliwość i obojętność.
Matka w depresji może mieć problemy ze snem (mimo krańcowego zmęczenia nie może zasnąć), cierpi na brak apetytu


Objawy kliniczne depresji układają się najczęściej w 3 rodzaje zespołów chorobowych: depresja neurasteniczna, apatyczno- abuliczna i anankastyczna


1)    depresja neurasteniczna objawia się zmęczeniem, rozdrażnieniem, zmniejszeniem sprawności intelektualnej, istotną zmianą masy ciała (chudnięcie lub tycie)

2)    w depresji apatyczno- abulicznej występują: apatia, brak energii, niemożność podejmowania decyzji. Dla kobiety wszystko wydaje się trudne, nie radzi sobie z podstawowymi obowiązkami domowymi, okazuje zobojętnienie w stosunku do osób najbliższych. Występuje uczucie pustki życiowej wypełnionej bezczynnością.

3)    w depresji anankastycznej na pierwszy plan przeżyć matki wysuwa się przerażenie związane z odpowiedzialnością za dziecko. Kobieta nie wierzy, że potrafi wychować dziecko, każda czynność w tym zakresie staje się dla niej poważnym problemem. Do tego wszystkiego dołączają się natrętne myśli związane z dzieckiem, że może coś złego wydarzyć się za jej pośrednictwem. Często obraz depresji jest nietypowy (duże spowolnienie, zastyganie w bezruchu, powtarzanie tej samej czynności pobudzenie)

Jedną z występujących depresji jest depresja reaktywna, która pojawia się jako reakcja na konkretne, poważne, niekiedy tragiczne wydarzenie życiowe. Treść przeżyć jest związana z wydarzeniem, a gdy zagrożenie mija ustępują też objawy. Gdy wydarzenie ma charakter dramatyczny (np. śmierć dziecka), w toku przechodzenia przez kolejne etapy żałoby objawy depresji mijają. Bywa jednak tak, że osoba zatrzyma się w procesie żałoby, a odczuwane stany depresyjne nie pozwalają na normalne funkcjonowanie.


Tekst opracowała Daria Walewska

Sponsorzy i przyjaciele:
Crs Modus Marzena WawroDzielnica Ursynów m.st. Warszakraboxrotomedia